Sanga:
Leta y’Uburusiya yafashe icyemezo cyo gufunga burundu porogaramu y’itumanaho ya WhatsApp, ikoreshwa n’abantu barenga miliyoni 100 muri icyo gihugu.ibi byakozwe mu rwego rwo gukaza igenzura ku itumanaho ry’abaturage no kubashishikariza gukoresha porogaramu ishyigikiwe na Leta izwi nka MAX. WhatsApp, icungwa n’ikigo cya Meta, yatangaje ko Uburusiya bwagerageje gufunga WhatsApp burundu mu rwego rwo guhatira abaturage gukoresha porogaramu ya Leta igamije kugenzura no gukurikirana itumanaho. Yongeyeho ko iki cyemezo ari intambwe isubira inyuma, ishobora guteza umutekano mucye ku baturage b’Uburusiya mu bijyanye n’ambanga n’umutekano w’itumanaho. Umuvugizi wa Kremlin, Dmitry Peskov, yemeje ko icyemezo cyo gufunga WhatsApp cyafashwe koko, asobanura ko cyatewe n’uko iyi porogaramu yanze kubahiriza amategeko y’Uburusiya. Aya mategeko asaba ibigo byose bitanga serivisi z’itumanaho kuri internet kubika amakuru y’abakoresha n’ibiganiro byabo byose, ndetse no kubishyikiriza inzego za Leta zibisabye. Ikigo cya Leta gishinzwe kugenzura itangazamakuru n’itumanaho, Roskomnadzor, cyari cyaramaze gushyira WhatsApp ku rutonde rw’ibigo bisabwa kubahiriza ayo mategeko guhera mu mpera za 2024. Nubwo WhatsApp yafunzwe ku mugaragaro, byagaragaye ko abayikoresha mu Burusiya bagishobora kuyigeraho bakoresheje VPN, itabujijwe n’amategeko y’igihugu. Si WhatsApp yonyine yafatiwe ingamba. No muri iki cyumweru, porogaramu ya Telegram nayo yahuye n’imbogamizi nshya. Roskomnadzor yavuze ko Telegram yananiwe kurinda amakuru y’ibanga y’abayikoresha. Ariko umuyobozi wayo, Pavel Durov, uri mu buhungiro i Dubai, yamaganye iki cyemezo avuga ko kigamije guhagarika ubwisanzure no gushyiraho igenzura rya politiki, aho yavuze ko Leta ishaka guhatira abaturage gukoresha porogaramu igenzurwa na yo. Uburusiya busanzwe bwarafunze imbuga nkoranyambaga nyinshi zirimo Facebook, Instagram na X (Twitter) kuva muri 2022, nyuma y’uko izo mbuga zishinjwe guhohotera itangazamakuru ry’Uburusiya mu gihe cy’intambara yo muri Ukraine. Porogaramuya Leta yiswe MAX, yatangijwe muri 2025 ku bufatanye bwa Leta, ni yo iri gushyirwa imbere nk’igisubizo. Uretse ubutumwa busanzwe, MAX itanga serivisi nyinshi zirimo ubucuruzi kuri internet, kubona serivisi zo kwa muganga, serivisi z’imijyi n’izindi nyinshi za Leta. Guhera umwaka ushize, Leta yategetse ko MAX ishyirwa mu bikoresho byose bishya bigurishwa mu Burusiya. Mu mabwiriza yayo, MAX yemera ko ishobora gusangiza amakuru y’abakoresha inzego za Leta mu gihe zibisabye, nubwo ivuga ko ibyo bikorwa gusa ari uko habaye isuzuma ryemewe n’amategeko. Izi ngamba z’Uburusiya zakomeje kunengwa n’abaharanira uburenganzira bwa muntu n’abatavuga rumwe na Leta, bavuga ko ari inzira yo kugenzura abaturage no kugabanya ubwisanzure bwabo mu itumanaho.
