Muri RDC havumbuwe ubwoko bushya bw’inkende zidasanzwe zifite iminwa ya orange
Hanze

Muri RDC havumbuwe ubwoko bushya bw’inkende zidasanzwe zifite iminwa ya orange

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nyakanga 163 min gusoma
Muri RDC havumbuwe ubwoko bushya bw’inkende zidasanzwe zifite iminwa ya orange
Sanga:
writer.umunsi.com

Inkende zifite umwihariko w’iminwa ifite ibara ryihariye risa n’iroza rivanzemo orange, zemejwe ko ari ubwoko bushya bw’inkende butari busanzwe buzwi mu ruhando rw’abahanga mu binyabuzima.

Iyi nyamaswa ifite ubwoya bw’umukara n’isura y’umukara yabonetse mu biti birebire byo mu mashyamba ya Pariki y’Igihugu ya Lomami, iherereye mu gice cyo hagati gishyira uburasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC). Abashinzwe kubungabunga ibidukikije bayibonye bwa mbere mu 2008, ariko icyo gihe babashije gufata ifoto imwe gusa itagaragara neza.

Nyuma y’imyaka icumi, yongeye kugaragara, maze itsinda mpuzamahanga ry’abashakashatsi ritangira kuyikoraho ubushakashatsi bwimbitse. Bakoresheje amajwi yayo, amashusho ndetse n’isesengura ry’uturemangingo fatizo (DNA), basanga ari ubwoko bushya bw’inkende butari bwarigeze bumenyekana mbere.

Abaturage bo muri ako gace bari basanzwe bazi iyi nkende bayita “Likweli”, ariko ubushakashatsi bwemeje ko ari ubwoko bwihariye butandukanye n’ubundi bwari busanzwe buzwi. Abashakashatsi bayise izina rya siyansi *Colobus congoensis*.

Junior Amboko, umushakashatsi akaba n’umunyeshuri mu cyiciro cya PhD muri Florida Atlantic University, wayoboye igice gikomeye cy’ubu bushakashatsi, yavuze ko byari ibyishimo bidasanzwe kubona mu maso h’inyamaswa abantu bake cyane bari bazi ko ibaho.

Iyi nkende iri mu muryango w’inkende zo mu bwoko bwa colobus, zizwiho kutagira igikumwe kandi zikagira uruhare rukomeye mu kubungabunga urusobe rw’ibinyabuzima byo mu mashyamba. Abahanga bavuga ko zigira uruhare mu gukwirakwiza imbuto no gufasha ibimera kongera kumera.

Abashakashatsi bavuga ko ibara ryihariye riri ku maso yayo, cyane cyane iminwa ifite ibara rya orange, rishobora kuba rifasha izi nkende kumenyana hagati yazo. Zinatandukanye n’izindi nkende kubera ijwi ryazo rikomeye risa no gutontoma, aho akenshi ushobora kuzumva ariko ntubashe kuzibona kuko zihisha mu biti birebire.

Nubwo ubu bwoko bushya bwamenyekanye, abahanga bavuga ko bukiri mu kaga kubera ko izi nkende zihigwa n’abantu bazishakira inyama, ndetse n’uko aho ziba hashobora kwangirika. Kuba zaramenyekanye nk’ubwoko bwihariye bishobora gufasha mu gushyiraho ingamba zo kuzirinda no kubungabunga aho ziba.

Itsinda ry’abashakashatsi rigizwe n’inzobere zo muri RDC, Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’u Budage riteganya gukomeza ubushakashatsi kugira ngo rimenye neza umubare w’izi nkende, imyitwarire yazo ndetse n’uburyo bwo kuzirinda kugira ngo zitazimira.

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Abimukira Binjira Mu Burayi Mu Buryo Butemewe Bagabanutseho 26% Muri 2025.
Hanze

Abimukira Binjira Mu Burayi Mu Buryo Butemewe Bagabanutseho 26% Muri 2025.

Umubare w'abantu binjiye mu bihugu bigize Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi (EU) banyuze ku mipaka yo hanze mu buryo budakurikije amategeko wagabanutseho 26% mu mwaka wa 2025, ugereranyije na 2024. Icyakora, imibare y'inzego zishinzwe umutekano ku mipaka n'imiryango mpuzamahanga ikurikirana abimukira igaragaza ko inzira zo mu nyanja zihuza Afurika n'u Burayi zigikomeje gukoreshwa, ndetse zigahitana ubuzima bw'abatari bake.

Sammyart Useramasaha 12 yashize
Ikinyejana cya 20 Cyasigiye Isi Amateka ya Jenoside n’ubwicanyi Ndengakamere !
Hanze

Ikinyejana cya 20 Cyasigiye Isi Amateka ya Jenoside n’ubwicanyi Ndengakamere !

Ikinyejana cya 20 cyasize amateka akomeye kandi ababaje mu mateka y’isi, aho ibihugu bitandukanye byibasiwe na Jenoside, intambara n’ubwicanyi ndengakamere byahitanye amamiliyoni y’abantu bazira inkomoko, ubwoko, idini cyangwa ibitekerezo bya politiki.

Sammyart Useriminsi 2 yashize
Abanyeshuri n’abaturage bakoze imyigaragambyo basaba ubutabera kuri Javits Frimpong
Hanze

Abanyeshuri n’abaturage bakoze imyigaragambyo basaba ubutabera kuri Javits Frimpong

Abanyeshuri, ababyeyi n’abandi baturage bo mu mujyi wa New York muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika bihanjemo abaturuka muri Ghana bakomeje kugaragaza agahinda n’uburakari nyuma y’urupfu rwa Javits Frimpong, umwangavu w’imyaka 15 warashwe ubwo yari mu nzira ajya ku ishuri.

Sammyart Useriminsi 2 yashize
Umuraperikazi Cardi B yavuze ko atazigera arerera abana be i New York nyuma y’urupfu rwa Javits Frimpong
Hanze

Umuraperikazi Cardi B yavuze ko atazigera arerera abana be i New York nyuma y’urupfu rwa Javits Frimpong

Umuhanzikazi w’Umunyamerika Cardi B yagaragaje agahinda n’uburakari nyuma y’urupfu rwa Javits Frimpong, umwangavu w’imyaka 15 ukomoka muri Ghana, warasiwe mu mujyi wa New York ubwo yari mu nzira ajya ku ishuri.

Sammyart Useriminsi 3 yashize
Aho Imihango n'Imigenzo Ya Gipfumu Ibera Kumugaragaro !
Hanze

Aho Imihango n'Imigenzo Ya Gipfumu Ibera Kumugaragaro !

Ku wa Gatandatu tariki ya 31 Ukwakira 2026, mu bice bitandukanye by'isi hizihijwe umunsi wa Halloween, umunsi urangwa n'imyambaro idasanzwe, amashusho ateye ubwoba, imitako ya Mask n'ibindi bikorwa bifitanye isano n'imigenzo gakondo.

Sammyart Useriminsi 3 yashize
Koreya ya Ruguru Irashinjwa Kwiba Miliyari 6.3 z’amadolari Muri Binance
Hanze

Koreya ya Ruguru Irashinjwa Kwiba Miliyari 6.3 z’amadolari Muri Binance

Ubujura bukomeye bw’amafaranga y’ikoranabuhanga bwibasiye Binance, imwe muri kampani zikomeye ku isi mu zicuruza amafaranga ya Cryptocurrency, bwatumye havugwa igihombo cya miliyari 6.3 z’amadolari ya Amerika Yibwe.

Sammyart Useriminsi 3 yashize

Inkuru zishyashya

Amateka Y’Intama Yabanaga Na RPF Inkotanyi Mu Kubohora Igihugu.
Inkuru ku Rwanda

Amateka Y’Intama Yabanaga Na RPF Inkotanyi Mu Kubohora Igihugu.

Iyi ntama y'ibara ry'Umweru yari yaramenyereye imyiyereko ya gisirikare, ikagedera hamwe n’abasirikare, ariko urugamba rwo guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ruba iherezo ry’ubuzima bwayo.

Sammyart Useramasaha 5 yashize
BK Pro League 2026-2027: Igitego cya Charif Bayo gihesheje Kiyovu amonata atatu Sports Club amanota atatu mu Karere ka Rubavu
Imikino

BK Pro League 2026-2027: Igitego cya Charif Bayo gihesheje Kiyovu amonata atatu Sports Club amanota atatu mu Karere ka Rubavu

Charif Bayo afashije Kiyovu Sports FC Kubona amanota atatu y'umunsi wa Munani mu Gihe Muhoza yafashije Rayon Sports FC Kubona inota rimwe.

ADAM Yannickamasaha 12 yashize
Imbogo ; Inka Z'Ishyamba Zikomeje Kwicwa Kubera Inyama Zazo.
Ubuzima

Imbogo ; Inka Z'Ishyamba Zikomeje Kwicwa Kubera Inyama Zazo.

Imbogo ni imwe mu nyamaswa nini zo mu gasozi zikunze Kuboneka ku mugabane wa Afurika, ikaba izwiho kugira umubiri munini, amahembe akomeye n'imbaraga ziyifasha kwirwanaho. Nubwo ifite isura isa n'iy'inka zororerwa mu ngo, imbogo ni inyamaswa y'ishyamba ibaho yigenga, ikaba igira uruhare rukomeye mu kubungabunga urusobe rw'ibinyabuzima. Ni yo mpamvu bamwe bayita inka yo mu ishyamba.

Sammyart Useriminsi 1 yashize
Umutoza  Wa  Real  Madrid Y'abagore Ari Mu gahinda Kenshi.
Siporo

Umutoza Wa Real Madrid Y'abagore Ari Mu gahinda Kenshi.

Umutoza wa Real Madrid y'abagore , Pau Quesada, yatangaje ko ikipe atoza ifite ubushobozi bwo kwegukana ibikombe bya shampiyona yo mu Bwongereza ndetse no mu Budage, avuga ko ikintu gikomeye kiyibera inzitizi muri Espagne ari uguhangana na FC Barcelona Women imaze igihe yihariye ruhago y'abagore muri icyo gihugu.

Sammyart Useriminsi 1 yashize
BK Pro League 2026-2027: Gasogi United FC yihagazeho imbere ya APR FC ku mukino w'umunsi wa munani
Imikino

BK Pro League 2026-2027: Gasogi United FC yihagazeho imbere ya APR FC ku mukino w'umunsi wa munani

APR FC nyuma yo Gutsinda Étincelles FC ibitego 2-0 ndetse na Gasogi United FC igatsindwa na Al HILAL FC zanganyije

ADAM Yannickiminsi 1 yashize
Miliyoni 256 Ku isi Zikoresha Urumogi (Marijuwana).
Inkuru y'umunsi

Miliyoni 256 Ku isi Zikoresha Urumogi (Marijuwana).

Ikimera cya Marijuwana (Marijuana), kizwi kandi nka Cannabis cyangwa Ganja, ni kimwe mu biyobyabwenge bikoreshwa cyane ku Isi. Nubwo mu bihugu bimwe na bimwe gifitanye isano n'umuco, imyemerere n'imyidagaduro, ikoreshwa ryacyo rikomeje guteza impungenge inzego z'ubuzima ku Isi kubera ingaruka gishobora kugira ku bwonko, imitekerereze, imyitwarire n'imikorere y'umubiri.

Sammyart Useriminsi 2 yashize