Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi Yusuf Murangwa yatangaje ko ingengo y’imari iteganyijwe kuzakoreshwa mu mwaka wa 2026/2027 ari miliyari 7796,3 Frw, ikaba aziyongeraho miliyari 844,2 Frw ugereranyije na miliyari 6952,1 Frw zakoreshejwe mu mwaka wa 2025/2026.
Yabitangaje kuri uyu wa 11 Gicurasi 2026 ubwo yagezaga ku Parliament of Rwanda, imitwe yombi imbanzirizamushinga y’ingengo y’imari y’igihe giciriritse mu mwaka wa 2026/2027.
Yagize ati: “Mu ngengo y’imari y’umwaka wa 2026/2027, amafaranga ateganyijwe kwinjira azagera kuri miliyari 7.796,3 Frw akaba aziyongeraho agera kuri miliyari 844,2 Frw ugereranyije na miliyari 6.952,1 Frw ari mu ngengo y’imari ivuguruye muri uyu mwaka wa 2025/2026.”
Minisitiri Murangwa yagarutse ku byitaweho mu gutegura imbanzirizamushinga y’ingengo y’imari y’umwaka wa 2026/2027, avuga ko hashingiwe ku ntego zikubiye muri gahunda ya kabiri yo kwihutisha iterambere, NST2, hitawe ku ngaruka z’intambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati, hanashingiwe kuri politiki yo kwinjiza amafaranga no kuyakoresha, izamuka rikabije ry’ibiciro by’ibikomoka kuri peteroli n’ifumbire mvaruganda no gukomeza imicungire myiza y’imari ya Leta hagamijwe kugabanya icyuho mu ngengo y’imari no kugenzura imyenda ya Leta.
Yavuze ko urwego rw’ubuhinzi rugira uruhare rwa 20%, umusaruro warwo wazamutse ku gipimo cya 7%, naho umusaruro w’ibihingwa byoherezwa mu mahanga wazamutse ku gipimo cya 32%. Umusaruro w’urwego rw’inganda wazamutseho 11% bitewe ahanini n’umusaruro w’amabuye y’agaciro na kariyeri byazamutse ku gipimo cya 17% n’uw’ibitunganyirizwa mu nganda wazamutse ku gipimo cya 10%.
Urwego rwa serivisi rwazamutse ku gipimo cya 9% biturutse ahanini ku musaruro mwiza wabonetse mu bucuruzi, ubukerarugendo, gutwara abantu n’ibintu ndetse n’itumanaho.
Ku bijyanye n’ibiciro ku masoko, byageze kuri 13% muri Mata 2026, bivuye kuri 9,2% muri Werurwe 2026. Iri zamuka ryaturutse ahanini ku izamuka ry’ibiciro by’ibikomoka kuri peteroli, ibicanwa birimo amakara na gaz ndetse n’ibiribwa.
Muri rusange, impuzandengo y’izamuka ry’ibiciro hagati ya Mata 2025 na Mata 2026 yageze ku gipimo cya 8,2% ivuye kuri 7,6% yariho muri Werurwe 2026.
Icyuho hagati y’ibitumizwa n’ibyoherezwa mu mahanga cyagabanyutseho 1,9% mu 2025, biva kuri miliyari 2,4 z’amadolari ya Amerika mu 2024 bigera kuri miliyari 2,3 z’amadolari ya Amerika mu 2025 bitewe n’igabanyuka ry’ibyo u Rwanda rutumiza mu mahanga ku gipimo cya 14,9% mu 2025 ugereranyije na 15% byari byiyongereyeho mu 2024.
Inyungu muri serivisi yazamutse igera kuri miliyoni 84,1 z’amadolari ya Amerika mu 2025 ivuye kuri miliyoni 78,4 z’amadolari ya Amerika yariho mu 2024, bitewe n’izamuka rya serivisi u Rwanda rutanga hanze ku gipimo cya 2,9% ugereranyije n’izo rusaba hanze zazamutse ku gipimo cya 2,5%.
Ku bijyanye n’umwenda w’igihugu, kugeza ubu ibipimo bigenderwaho biri mu rugero kuko mu Ukuboza 2025, 89,2% by’umwenda w’igihugu yari imyenda ihendutse itangwa cyane n’amabanki n’ibigega mpuzamahanga ku nyungu nto n’igihe kirekire cyo kwishyura.
Mu ishyirwa mu bikorwa ry’ingengo y’imari ivuguruye ya 2025/2026, hagaragajwe ko muri Kamena 2025, Inteko Ishinga Amategeko yemeje ingengo y’imari ingana na miliyari 7.032,5 Frw, nyuma iza kuvugururwa muri Gashyantare 2026 igera kuri miliyari 6.952,1 Frw.
Hagati ya Nyakanga n’Ukuboza 2025, amafaranga yakusanyijwe mu misoro, amahoro n’impano yiyongereyeho miliyari 46 Frw, agera kuri miliyari 2.390,1 Frw ugereranyije na miliyari 2.348,1 Frw yari ateganyijwe.
Ku bijyanye n’uburyo amafaranga yakoreshejwe hagati ya Nyakanga n’Ukuboza 2025, amafaranga yose yageze kuri miliyari 2.931,6 Frw ugereranyije na miliyari 3.213,9 Frw yari ateganyijwe gukoreshwa, bivuze ko habayeho igabanyuka rya miliyari 282,3 Frw.
Hagendewe ku ishyirwa mu bikorwa ry’ingengo y’imari ya 2025/2026 mu gihe gisigaye cy’umwaka, bigaragara ko rizagenda neza.
Yagarutse ku mirongo migari yagendeweho mu gutegura umushinga w’ingengo y’imari ya 2026/2027 no mu gihe giciritse, harimo ingaruka z’intambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati ndetse na politiki yo kwinjiza amafaranga no kuyakoresha. Harimo gukomeza gushyigikira iterambere n’imikorere ya RwandAir no gushyira imbaraga mu rwego rw’ubuhinzi, cyane cyane ku nyongeramusaruro no guhangana n’ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe.
Ibikorwa by’ingenzi bizibanda ku gukomeza ingamba zo guhangana n’izamuka ry’ibiciro ku masoko, kwihutisha ishyirwa mu bikorwa ry’imishinga igamije imibereho myiza, gukomeza gushyigikira politiki y’imisoro ihuzwa n’iy’ibihugu byo mu East African Community no guhangana n’ingaruka z’ibiza n’imihindagurikire y’ibihe.
Minisitiri Murangwa yasobanuye ko izamuka ry’ingengo y’imari ya 2026/2027 rizaterwa ahanini no kwihutisha imirimo yo kubaka ikibuga cy’indege mpuzamahanga gishya cya Kigali no kongera inkunga igenerwa RwandAir kugira ngo ifashe guhangana n’ingaruka z’intambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati.
Amafaranga akomoka imbere mu gihugu azagera kuri miliyari 5.273,8 Frw, inkunga z’amahanga ziteganyijwe kugera kuri miliyari 548,3 Frw naho inguzanyo z’amahanga zizagera kuri miliyari 1.974,1 Frw.
Minisitiri Murangwa yanagaragaje uburyo amafaranga azakoreshwamo mu ngengo y’imari ya 2026/2027. Amafaranga azakoreshwa mu ngengo y’imari isanzwe azagera kuri miliyari 4.775,1 Frw, naho amafaranga azakoreshwa mu mishinga y’iterambere no mu ishoramari rya Leta azagera kuri miliyari 3.021,1 Frw.
Biteganyijwe ko umushinga w’itegeko rigenga ingengo y’imari y’umwaka wa 2026/2027 uzashyikirizwa Inteko Ishinga Amategeko muri Kamena uyu mwaka.
