
Martin Luther ni umwe mu bantu bagize uruhare rukomeye mu guhindura amateka y'ubukirisitu ku isi,Yabaye umupadiri wa Kiliziya Gatolika I Roma, ariko aza kuyivamo nyuma yo kutumvikana ku nyigisho n'imikorere yayo, ashinga umuryango mushya w'ubukirisitu uzwi nka Porotesitanti (Protestant) Bisobanuye Ubuhakanyi. Igitangaje kurushaho ni uko yaje gushakana n'umugore wahoze ari umubikira, babyarana abana batandatu nubwo babiri muri bo bitabye Imana Bakiri Bato.
Martin Luther yavukiye i Eisleben mu Budage, ku wa 10 Ugushyingo 1483. Yize ibijyanye n'amategeko mbere yo kwinjira mu muryango w'aba Augustinian Order mu 1505.Mu mwaka wa 1507, yahawe ubupadiri muri Kiliziya Gatolika, nyuma aza kuba umwarimu wigishaga iby'iyobokamana muri Kaminuza ya Wittenberg.
Icyakora, uko yagendaga yiga Bibiliya n'inyigisho z'ubukirisitu, ni ko yagendaga agaragaza kutemeranya n'imwe mu migenzereze ya Kiliziya Gatolika y'icyo gihe.Byavuyemo Zimwe mu mpamvu zatumye ahangana na Kiliziya Gatolika
Mu mwaka wa 1517, Luther yamamaye cyane kubera inyandiko 95 zizwi nka The Ninety-Five Theses, zagaragazaga ibyo yanengaga mu mikorere ya Kiliziya Gatolika, cyane cyane uburyo bamwe mu bayobozi bayo bashishikarizaga abantu gutanga amafaranga kugira ngo bababarirwe ibyaha byabo (indulgences), byafatwaga nk'uburyo bwo kugabanyirizwa ibihano by'ibyaha.Luther we yasabaga ko ibyo bikorwa bisuzumwa hakurikijwe inyigisho za Bibiliya.
Kutumvikana kwe n'ubuyobozi bwa Kiliziya byakomeje gukura, kugeza ubwo mu 1521 Papa Leo wa X yamuciye muri Kiliziya Gatolika.Ibyo byabaye imwe mu ntandaro z'ivuka ry'ivugurura ry'ubukirisitu rizwi nka Protestant Reformation, ryatumye havuka amatorero mashya atandukanye n'Itorero Gatolika, arimo n'Itorero rya Lutheran.
Kimwe mu bintu byagarutsweho cyane mu mateka ya Martin Luther ni icyemezo yafashe cyo gushaka umugore, kandi yari yarahoze ari umupadiri wa Kiliziya Gatolika.
Ku wa 13 Kamena 1525, yashakanye na Katharina von Bora, umugore na we wari warigeze kuba umubikira mu muryango w'ababikira b'Abacisterisiyani (Cistercian Order).Katharina yavukiye mu Budage ahagana mu 1499. Yinjiye mu buzima bw'ababikira akiri muto, ariko mu 1523 ahunga ikigo cy'ababikira ari kumwe n'abandi babikira 11, nyuma aza kugera i Wittenberg, aho yigeze kuba nyuma yo kuva mu buzima bw'ikigo cy'abihaye Imana.
Nyuma yo guhura na Martin Luther, bombi bahisemo kubana nk'umugabo n'umugore.Uwo mubano wari udasanzwe muri icyo gihe, kuko bombi bari barahoze mu buzima bw'abihaye Imana, aho ubuzima bwo gushaka no gushinga urugo bitari mu mahame y'iyo miryango y'idini.
Nyuma yo gushakana, Martin Luther na Katharina von Bora bashinze urugo, babyarana abana batandatu, barimo abahungu batatu n'abakobwa batatu.Gusa babiri muri bo bitabye Imana Bakiri Bato,Abana Nabo ni aba bakurikira:
1. Johannes Luther, wavutse mu 1526.
2. Elisabeth Luther, wavutse mu 1527.
3. Magdalena Luther, wavutse mu 1529.
4. Martin Luther Jr., wavutse mu 1531.
5. Paul Luther, wavutse mu 1533.
6. Margarete Luther, wavutse mu 1534.
Elisabeth na Magdalena,Nibo bitabye Imana bakiri bato Naho Katharina yagize uruhare rukomeye mu micungire y'urugo rwabo, harimo gucunga umutungo, ubuhinzi n'ibindi bikorwa byafashaga umuryango kwibeshaho.
Martin Luther yapfuye ku wa 18 Gashyantare 1546, afite imyaka 62, avukira kandi agwa mu Budage.Uyu mugabo ashimangirwa mu mateka nk'umwe mu batangije impinduka zikomeye mu bukirisitu bw'i Burayi. Inyigisho ze zagize uruhare mu gukura kw'amatorero ya Porotesitanti, cyane cyane Lutheranism, ndetse zigira ingaruka ku miterere y'andi matorero yaje kubaho nyuma y'ivugurura ry'ubukirisitu.
Urugo rwe na Katharina von Bora na rwo rwabaye urugero rukomeye mu mateka y'abayobozi b'amatorero ya Porotesitanti bashakanye bakagira imiryango ikomeye.














