Impamvu ukwiriye kujya ufata ifunguro rya mu gitondo n’akamaro rifitiye umubiri
Izindi nkuru

Impamvu ukwiriye kujya ufata ifunguro rya mu gitondo n’akamaro rifitiye umubiri

KWIZERA Jean de Dieu2026 Ugushyingo 37 min gusoma
Impamvu ukwiriye kujya ufata ifunguro rya mu gitondo n’akamaro rifitiye umubiri
Sanga:
writer.umunsi.com

umubiri Abantu benshi bajya basimbuka ifunguro rya mu gitondo kubera kubura umwanya, kutagira ubushake bwo kurya bakibyuka cyangwa gutekereza ko kutarifata nta ngaruka bigira ku buzima.

Nyamara, gutangira umunsi ufata ifunguro rifite intungamubiri bishobora gufasha umubiri kubona imbaraga, kunoza imirire no gutuma umuntu akora neza imirimo ye ya buri munsi n’ibindi bitandukanye.

Ubushakashatsi butandukanye bugaragaza ko abantu bafata ifunguro rya mu gitondo bashobora kugira imirire iboneye kurusha abaryirengagiza, cyane cyane mu bijyanye no kubona imbuto, imboga, poroteyine, calcium na fibre bihagije.

Christy C. Tangney, inzobere mu mirire akaba n'umwarimu muri Kaminuza ya Rush muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, avuga ko gufata ifunguro ryiza mu gitondo bishobora gufasha umuntu kwirinda kurya ibiribwa bidafite intungamubiri zihagije nyuma yaho, bitewe n'inzara.

Akamaro ko gufata ifunguro rya mu gitondo

Ubushakashatsi bwagiye bugaragaza ibyiza bitandukanye byo gutangira umunsi umuntu afashe ifunguro rya mu gitondo, birimo:

  • Kugira imirire iboneye: Ifunguro rya mu gitondo rishobora gufasha umuntu kubona intungamubiri zitandukanye akenera buri munsi.
  • Kugabanya kurya ibiribwa bidafite intungamubiri: Iyo umuntu atangiye umunsi ahaze neza, ashobora kutajya afata ibiribwa ibyo abonye byose bitewe n'inzara.
  • Kongera amahirwe yo kurya imbuto n'imboga: Abafata ifunguro rya mu gitondo bashobora kurushaho kugera ku rugero rw'imbuto n'imboga zikenewe mu mirire yabo.
  • Kubona calcium ihagije: Amata n'ibindi biribwa bikungahaye kuri calcium bishobora gufasha mu kubaka no gukomeza amagufa.
  • Kongera fibre mu mubiri: Ibinyampeke bidatunganyijwe cyane, imbuto n'imboga bifasha umuntu kubona fibre z'ingenzi mu mikorere myiza y'urwungano ngogozi.
  • Gufasha abana kwiga neza: Ku bana bari mu myaka yo kwiga, gufata ifunguro rya mu gitondo bishobora gufasha mu kwita ku byo biga no gukoresha neza ubushobozi bwo gutekereza no kwibuka.

Tangney asobanura ko iyo umuntu atangiye umunsi afashe ifunguro rihagije kandi rifite intungamubiri, bishobora kumufasha kutishakira ibiribwa bidafite akamaro kenshi mu masaha akurikiraho.

Ingaruka zishobora guterwa no gusimbuka ifunguro rya mu gitondo

Kudafata ifunguro rya mu gitondo na byo byagiye bigaragazwa mu bushakashatsi butandukanye ko bishobora kujyana n'ibibazo bimwe na bimwe by'imirire.

Mu byo ubushakashatsi bwagaragaje harimo:

  • Kugira ibyago byinshi byo kugira ibiro birenze urugero.
  • Kutabona imbuto n'imboga bihagije.
  • Kurya kenshi ibiribwa birimo isukari n'ibindi bidafite intungamubiri zihagije.
  • Kudafata calcium na fibre bihagije.

Ubushakashatsi bwakorewe ku bana n'ingimbi na bwo bwerekanye ko abajya basimbuka ifunguro rya mu gitondo bashobora kugira ibyago byinshi byo kugira ibiro birenze urugero.

Tangney avuga kandi ko hari ubushakashatsi bwabonye isano hagati yo gusimbuka ifunguro rya mu gitondo n'imyitwarire ishobora gushyira ubuzima mu kaga, nko kunywa itabi no kugerageza ibiyobyabwenge cyangwa inzoga. Icyakora, kuba ibyo bintu bifitanye isano ntibivuze ko kimwe ari cyo gitera ikindi.

Ni ngombwa kandi kumenya ko gusimbuka ifunguro rya mu gitondo ubwabyo bitavuze ko umuntu azabyibuha. Imiterere y'imirire ye yose, imyitozo ngororamubiri, ibitotsi n'ibindi bigira uruhare mu buzima bwe.

Ibyo wakwiriye kurya mu gitondo kugira ngo utangire umunsi neza

Ntabwo ari ngombwa kurya ibiryo byinshi cyangwa bihenze kugira ngo ubone ifunguro rya mu gitondo ryiza. Icy'ingenzi ni uguhitamo ibiribwa bifite intungamubiri zitandukanye.

Dore bimwe mu byo inzobere mu mirire zitanga nk'ingero:

1. Ibinyampeke bikungahaye kuri fibre

Wafata ibinyampeke bidatunganyijwe cyane, ukabivanga n'imbuto nshya ndetse n'amata afite ibinure bike cyangwa amata akomoka ku bimera nka soya.

2. Ikinyobwa kirimo poroteyine n'imbuto

Ushobora gutegura ikinyobwa kirimo poroteyine, ukongeramo imbuto nshya cyangwa izikonjeshejwe. Ibi bishobora kugufasha kubona intungamubiri zitandukanye.

3. Umugati ukungahaye kuri fibre n'amavuta y'ubunyobwa

Umugati ukungahaye kuri fibre ushobora kuwurisha akayiko k'amavuta y'ubunyobwa. Ubu ni uburyo bworoshye bwo kubona fibre na poroteyine.

4. Yogurt n'amata

Ushobora gufata yogurt cyangwa ikirahuri cy'amata, ukongeraho imbuto kugira ngo ifunguro ryawe rirusheho kugira intungamubiri.

Witondere isukari iba mu biribwa byo mu nganda

Nubwo hari ibiribwa byinshi bigurishwa nk'ibifasha abantu kubona intungamubiri mu gitondo, si ko byose biba bifite akamaro kangana.

Tangney agira inama abantu yo kujya basoma amakuru yanditse ku bipfunyika by'ibiribwa mbere yo kubigura, cyane cyane utubari tw'ibiribwa twa poroteyine (protein bars) na yogurt zimwe na zimwe.

Avuga ko bimwe muri byo bishobora kuba birimo isukari nyinshi yongewemo. Atanga inama yo gushaka ibiribwa bitarengeje garama 20 z'isukari, cyane cyane ku tubari twa poroteyine, kandi tukagira garama 6–10 za poroteyine na garama nibura eshatu za fibre.

Ku muntu ushaka guhindura imirire ye cyangwa utazi ibiribwa byamufasha, ashobora kugisha inama inzobere mu mirire kugira ngo imufashe gutegura indyo ijyanye n'ibyo akeneye n'ubushobozi afite.

Ifunguro rya mu gitondo ni intangiriro nziza y'umunsi

Gufata ifunguro rya mu gitondo rifite intungamubiri ni imwe mu ngeso zishobora gufasha umuntu kugira imirire iboneye no gutangira umunsi afite imbaraga.

Icyakora, nta funguro rimwe rikwiriye abantu bose. Ibyo umuntu akenera biterwa n'imyaka, uko ubuzima bwe buhagaze, ibikorwa akora n'ibindi biranga umubiri we.

Nk'uko Tangney abisobanura, gufata ifunguro rya mu gitondo bishobora kugereranywa no gukora siporo: iyo umuntu abigize imwe mu ngeso ze za buri munsi, bishobora kumufasha kumva ameze neza no kwita ku buzima bwe.

Isoko: Healthline

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Guceceka mu gihe cy’ibibazo ;Umutwaro ushobora gutera Indwara Zirenga 12
Izindi nkuru

Guceceka mu gihe cy’ibibazo ;Umutwaro ushobora gutera Indwara Zirenga 12

Ubushakashatsi mu by'ubuzima bwa muntu bugaragaza ko guhangayika igihe kirekire bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’umutima n’imiyoboro y’amaraso, bikongera ibyago byo kurwara indwara zirimo Stroke.

Sammyart Useriminsi 3 yashize
AMAKURU MASHYA: Hemejwe ko nta muntu waburiye ubuzima mu Inkongi yibasiye isoko rya Musanze
Izindi nkuru

AMAKURU MASHYA: Hemejwe ko nta muntu waburiye ubuzima mu Inkongi yibasiye isoko rya Musanze

Nyuma y'amasaha atari make abanyarwanda bari mu gihirahiro, Bashaka kumenya Niba Hari abantu baburiye ubuzima mu Inkongi y'umuriro yibasiye Isoko rya Musanze, Guverinoma y'u Rwanda ibishyizeho umucyo.

ISHIMWE Didier Olivier2026 Ukwakira 11
Inyubako y'Isoko rya Musanze izwi nka Goico Plaza yahiye irakongoka
Izindi nkuru

Inyubako y'Isoko rya Musanze izwi nka Goico Plaza yahiye irakongoka

Inkongi y’umuriro ikomeye cyane yibasiye inyubako y'Isoko rya Musanze izwi nka Goico Plaza riherereye muri aka Karere ka Musanze, ibirimo byose birakongoka.

ISHIMWE Didier Olivier2026 Ukwakira 11
Ubukwe bwe bwatashywe n'abantu 30 gusa: Apôtre Mutabazi yakoze ubukwe n'umukunzi we
Izindi nkuru

Ubukwe bwe bwatashywe n'abantu 30 gusa: Apôtre Mutabazi yakoze ubukwe n'umukunzi we

Apôtre Mutabazi Kabarira Maurice n'umukunzi we Béatrice Mukamana basezeranye kubana akaramata imbere y'amategeko ndetse n'Imana kuri uyu wa Kane tariki 8 Ukwakira 2026.

ISHIMWE Didier Olivier2026 Ukwakira 8
Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026
Izindi nkuru

Idubu rikora siporo n’igihunyira kirakaye: Amafoto 10 asekeje y’inyamaswa muri 2026

Amafoto y’inyamaswa yafashwe mu bihe bitandukanye muri uyu mwaka yongeye kwerekana ko n’Isi y’inyamaswa ishobora gutanga amashusho asekeje cyane nk’uko n’ikiremwamuntu kibigenza.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Ukwakira 4
Umunyonzi wo muri RD Congo yapfiriye mu rugendo rwo kwimakaza amahoro
Izindi nkuru

Umunyonzi wo muri RD Congo yapfiriye mu rugendo rwo kwimakaza amahoro

Abategetsi bo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC/RDC) batangaje urupfu rw'umunyonzi wari ukiri muto watangije gahunda yo kwimakaza amahoro muri icyo gihugu kirangwamo intambara, mu kunyonga igare kuva i Goma mu burasirazuba bw'icyo gihugu yerekeza mu murwa mukuru Rabat wa Maroc.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nzeri 20

Inkuru zishyashya

Amateka Y’Intama Yabanaga Na RPF Inkotanyi Mu Kubohora Igihugu.
Inkuru ku Rwanda

Amateka Y’Intama Yabanaga Na RPF Inkotanyi Mu Kubohora Igihugu.

Iyi ntama y'ibara ry'Umweru yari yaramenyereye imyiyereko ya gisirikare, ikagedera hamwe n’abasirikare, ariko urugamba rwo guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ruba iherezo ry’ubuzima bwayo.

Sammyart Useramasaha 5 yashize
BK Pro League 2026-2027: Igitego cya Charif Bayo gihesheje Kiyovu amonata atatu Sports Club amanota atatu mu Karere ka Rubavu
Imikino

BK Pro League 2026-2027: Igitego cya Charif Bayo gihesheje Kiyovu amonata atatu Sports Club amanota atatu mu Karere ka Rubavu

Charif Bayo afashije Kiyovu Sports FC Kubona amanota atatu y'umunsi wa Munani mu Gihe Muhoza yafashije Rayon Sports FC Kubona inota rimwe.

ADAM Yannickamasaha 12 yashize
Imbogo ; Inka Z'Ishyamba Zikomeje Kwicwa Kubera Inyama Zazo.
Ubuzima

Imbogo ; Inka Z'Ishyamba Zikomeje Kwicwa Kubera Inyama Zazo.

Imbogo ni imwe mu nyamaswa nini zo mu gasozi zikunze Kuboneka ku mugabane wa Afurika, ikaba izwiho kugira umubiri munini, amahembe akomeye n'imbaraga ziyifasha kwirwanaho. Nubwo ifite isura isa n'iy'inka zororerwa mu ngo, imbogo ni inyamaswa y'ishyamba ibaho yigenga, ikaba igira uruhare rukomeye mu kubungabunga urusobe rw'ibinyabuzima. Ni yo mpamvu bamwe bayita inka yo mu ishyamba.

Sammyart Useriminsi 1 yashize
Umutoza  Wa  Real  Madrid Y'abagore Ari Mu gahinda Kenshi.
Siporo

Umutoza Wa Real Madrid Y'abagore Ari Mu gahinda Kenshi.

Umutoza wa Real Madrid y'abagore , Pau Quesada, yatangaje ko ikipe atoza ifite ubushobozi bwo kwegukana ibikombe bya shampiyona yo mu Bwongereza ndetse no mu Budage, avuga ko ikintu gikomeye kiyibera inzitizi muri Espagne ari uguhangana na FC Barcelona Women imaze igihe yihariye ruhago y'abagore muri icyo gihugu.

Sammyart Useriminsi 1 yashize
BK Pro League 2026-2027: Gasogi United FC yihagazeho imbere ya APR FC ku mukino w'umunsi wa munani
Imikino

BK Pro League 2026-2027: Gasogi United FC yihagazeho imbere ya APR FC ku mukino w'umunsi wa munani

APR FC nyuma yo Gutsinda Étincelles FC ibitego 2-0 ndetse na Gasogi United FC igatsindwa na Al HILAL FC zanganyije

ADAM Yannickiminsi 1 yashize
Abimukira Binjira Mu Burayi Mu Buryo Butemewe Bagabanutseho 26% Muri 2025.
Hanze

Abimukira Binjira Mu Burayi Mu Buryo Butemewe Bagabanutseho 26% Muri 2025.

Umubare w'abantu binjiye mu bihugu bigize Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi (EU) banyuze ku mipaka yo hanze mu buryo budakurikije amategeko wagabanutseho 26% mu mwaka wa 2025, ugereranyije na 2024. Icyakora, imibare y'inzego zishinzwe umutekano ku mipaka n'imiryango mpuzamahanga ikurikirana abimukira igaragaza ko inzira zo mu nyanja zihuza Afurika n'u Burayi zigikomeje gukoreshwa, ndetse zigahitana ubuzima bw'abatari bake.

Sammyart Useramasaha 12 yashize