Nyagatare: Minisitiri Habimana yibukije abaturage gufatanya kurandura ibyuma n’inzoga zitujuje ubuziranenge
Rwanda

Nyagatare: Minisitiri Habimana yibukije abaturage gufatanya kurandura ibyuma n’inzoga zitujuje ubuziranenge

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 2913 min gusoma
Nyagatare: Minisitiri Habimana yibukije abaturage gufatanya kurandura ibyuma n’inzoga zitujuje ubuziranenge
Sanga:
writer.umunsi.com

Mu murenge wa Rwimiyanga habereye Umuganda ngarukakwezi wahuje abaturage, abayobozi bo mu nzego za Leta, inzego z’umutekano n’urubyiruko rwo muri gahunda ya 'Soberchou', hagamijwe gukomeza ubufatanye mu gukemura ibibazo bibangamira umutekano, ubuzima n’iterambere ry’abaturage.

Ibi byagarutsweho mu bikorwa byo kwegera abaturage byabereye mu Kagari ka Rwimiyaga, aho abaturage baganirijwe ku bibazo bibangamira umutekano, imibereho myiza n’iterambere ryabo, cyane cyane ibishingiye ku ikoreshwa ry’ibiyobyabwenge n’inzoga zitemewe, cyane ko muri aka karere hamenywe litiro 1012 za kanyanga.

Umuyobozi Mukuru Wungirije wa Polisi y’u Rwanda ushinzwe Ibikorwa, DIGP Vincent Sano, yavuze ko hari ibintu bitandukanye bikomeje kubangamira umutekano n’imibereho myiza y’abaturage, birimo ibiyobyabwenge n’inzoga zitujuje ubuziranenge.

Yagize ati: “Bimwe mu bibangamira umutekano harimo guhinga ntimweze, inzoga zitujuje ubuziranenge n’ibiyobyabwenge, inda zitateganyijwe ziterwa abana, ndetse no guca mu nzira zidakwiye berekeza mu bihugu by’ibituranyi.”DIGP Sano kandi yagarutse ku bibazo by’urubyiruko rwishora mu ngeso mbi, rukabifata nk’uburyo bwo kwishimisha nyamara bigira ingaruka ku buzima no ku hazaza harwo.

Ati: “Ikibazo cy’ubuzima rw’urubyiruko rwishora mu ngeso mbi babyita kwishimisha kandi ari ukwica ubuzima.” Yavuze ko gahunda ya Soberchou na SoberGhee, ikomeje kugira uruhare mu gukangurira urubyiruko n’abakuru kwirinda ibiyobyabwenge, by’umwihariko ibyitwa ibyuma.

Ati: “Urubyiruko ni rwo mbaraga z’igihugu. Twirinde ibyuma, twirinde inzoga zinkorano.” Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu, Habimana Dominique, yavuze ko Leta iri gukorana n’abaturage mu guhashya ibibazo bishobora kubangamira ubuzima bwabo n’iterambere ry’igihugu.

Yagize ati: “Twaganiriye n’abaturage mu bikorwa tumazemo iminsi byo kwigisha abaturage bacu ko nta kintu kiruta ubuzima. Nk’igihugu kirangajwe imbere n’iterambere, tugomba gufatanya; abayobozi ndetse n’abaturage tugaca ibintu byose bishobora kubangamira ubuzima bwiza n’iterambere ry’abaturage.”

Minisitiri Habimana yavuze ko inzoga z'inkorano n’izitujuje ubuziranenge, zirimo ibyuma, kanyanga n’ibindi biyobyabwenge, ari bimwe mu bibazo bikwiye kurwanywa mu bufatanye hagati y’abaturage n’inzego z’ubuyobozi.

Yasabye abaturage gukomeza kugira uruhare mu bikorwa byo kurwanya ibyo biyobyabwenge kugeza ubwo bicitse burundu.

Ati: “Icyo dukomeza gusaba abaturage ni ubufatanye kugira ngo ibikorwa twatangiye bikomeze kugeza ubwo izi nzoga, umuco wo kunywa inzoga banywera gusinda, inzoga zitujuje ubuziranenge n’ibiyobyabwenge byose, birimo urumogi, kanyanga n’ibindi muri rusange, bicike burundu bibe amateka.”

Minisitiri yavuze kandi ko kuba Rwimiyaga iri hafi y’umupaka uhuza u Rwanda na Uganda bisaba ko abaturage barushaho kuba maso no gukumira ibiyobyabwenge bishobora guturuka mu bihugu bihana imbibi n’u Rwanda.

Ati: “Ntabwo ari ibintu dukeneye nk’abaturage n’igihugu. Ni yo mpamvu twemeranyije gufatanya na bo kugira ngo bicike burundu, by’umwihariko hano muri Rwimiyaga begereye umupaka, n’uburyo bashobora kwirinda ibishobora guturuka mu baturanyi nka kanyanga kugira ngo bakomeze kuba imboni za bagenzi babo.”

Yanagarutse ku butumwa nyamukuru bw'uyu munsi, ati: " Abantu bahabwe amafunguro, ibyo kurya biteguye neza byujuje ubuziranenge. Ibyo ni byo bibereye u Rwanda rw'uyu munsi tugezemo, rubereye abanyarwanda.

Abana basabwe kurindwa imirimo ibabuza ishuri

Minisitiri Habimana kandi yibukije ko abana bagomba kuba bari mu ishuri kandi ko abakoresha abana imirimo itemewe bazabihanirwa.

Ati: “Umwana agomba kuba ari mu ishuri. Uzafatwa akoresha umwana indi mirimo azahanwa.”

Yavuze ko muri iyi ntara hakigaragara ikibazo cy’abana baterwa inda bakiri bato ndetse n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina, asaba abaturage kudahishira ababikora.

Ati: “Iyi ntara igaragaramo ikibazo cy’abana baterwa inda bakiri bato, ndetse no gufatwa ku ngufu. Biterwa n’ubwomanzi.”

Yasabye abaturage kujya batanga amakuru ku bakora ibyaha nk’ibi kugira ngo bahanwe hakurikijwe amategeko.

Ati: “Dufatanye, twe guhishira umuntu wakoze icyaha nk’icyo. Tumutange, ahanwe n’inzego zibishinzwe.”

Yashimiye abaturage kubera isuku n’imibereho myiza, abasaba kongera ubufatanye mu kurandura inzoga zitujuje ubuziranenge, ibyuma, kanyanga n’urumogi.

Yibukije ababyeyi ko abana bose bagomba kwitabira ishuri kandi ko amashuri agomba kuba ahantu harangwa n’umutekano ndetse hatarimo ibiyobyabwenge.

Ubuhamya by’uwaretse ibiyobyabwenge

Nshimiyimana Moussa, ufite imyaka 33, yatanze ubuhamya ku buryo ibiyobyabwenge n’inzoga byagize ingaruka ku buzima bwe, avuga ko yatangiye gukoresha ibiyobyabwenge afite imyaka 15.

Yavuze ko ibyo byatumye ava mu ishuri akiri mu mwaka wa gatatu w’amashuri yisumbuye, nyuma aza gushaka umugore ariko umubano wabo uza kurangira kubera imyitwarire mibi yari yaratewe n’inzoga.

Ati: “Natangiye gukoresha ibiyobyabwenge mfite imyaka 15. Mva mu ishuri ngeze mu wa gatatu w’amashuri yisumbuye. Nashatse umugore tubyarana umwana umwe, ariko kubera kumukubita nkamutoteza kubera inzoga, twaratandukanye.”Nshimiyimana yavuze ko mbere yari afite imyitwarire irimo urugomo, ndetse yigeze gufungwa, ariko ubu avuga ko ari mu nzira yo kureka ibiyobyabwenge n’inzoga.

Ati: “Nari igihazi, ndwana, ndetse naranafunzwe. Ubu ndi mu nzira nziza zo kubireka.” Yashimiye Leta y’u Rwanda ku ngamba yafashe mu kurwanya inzoga zitujuje ubuziranenge n’ibiyobyabwenge.

Ati: “Ndashimira Leta y’u Rwanda, cyane cyane Perezida Paul Kagame, wabonye ko inzoga zitujuje ubuziranenge atari nziza zirimo ibyuma, kanyanga n’urumogi, akazirwanya.”

Abayobozi batandukanye basabye abaturage gukomeza gutanga amakuru ku bantu bakora cyangwa bakwirakwiza ibiyobyabwenge n’inzoga zitujuje ubuziranenge, kugira ngo inzego zibishinzwe zibakurikirane.

Bashimangiye kandi ko kurwanya ibi bibazo bidakwiye kuba inshingano z’inzego z’umutekano gusa, ahubwo ko bisaba uruhare rw’abaturage, abayobozi, ababyeyi, urubyiruko n’izindi nzego zose kugira ngo ubuzima n’iterambere by’abaturage birindwe.

Ibyifuzo by’abasomyi

Andika igitekerezo cyawe

0/2000

Igitekerezo cyawe kizemezwa n’abaditsi mbere y’uko cyagaragara. Ibyanditsse n’ababotsi cyangwa spam ntibyemewe.

Inkuru zerekeye

Tsindira agera kuri miliyoni 5,000,000 Frw Hamwe na WASAC Rwanda Buri Uko utanze amakuru y'abiba amazi.
Rwanda

Tsindira agera kuri miliyoni 5,000,000 Frw Hamwe na WASAC Rwanda Buri Uko utanze amakuru y'abiba amazi.

Kigali, 29 Ukwakira 2026 — Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Amazi, Isuku n’Isukura (WASAC Group) cyatangaje ko kigiye kujya gihemba abantu batanga amakuru afasha mu kugaragaza abiba amazi, mu rwego rwo kurwanya ubu bujura no kurinda umutungo w’amazi.

Sammyart Useriminsi 2 yashize
Tariki nk’iyi 1946 ni bwo Mutara III Rudahigwa yeguriye u Rwanda Kristu Umwami, asiga isengesho ry’amateka.
Rwanda

Tariki nk’iyi 1946 ni bwo Mutara III Rudahigwa yeguriye u Rwanda Kristu Umwami, asiga isengesho ry’amateka.

Tariki ya 27 Ukwakira 1946, Umwami Mutara III Rudahigwa yeguriye u Rwanda Kristu Umwami mu muhango wabereye i Nyanza, asengera igihugu n’abaturage bacyo, agaragaza icyifuzo cy’uko Abanyarwanda bagendera ku mahame y’ubuvandimwe, amahoro, ubutabera n’iterambere.

Sammyart User2026 Ukwakira 28
Inama y’Abaminisitiri Yemeje  Ingamba Nshya Zo Guteza Imbere Ubukungu n'Ishoramari Mu Rwanda.
Rwanda

Inama y’Abaminisitiri Yemeje Ingamba Nshya Zo Guteza Imbere Ubukungu n'Ishoramari Mu Rwanda.

Inama y’Abaminisitiri yateranye ku wa Mbere, tariki ya 26 Ukwakira 2026, iyobowe na Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yemeje ibyemezo bitandukanye birimo ingengo y’imari y’umwaka wa 2027/2028, ivugururwa ry’imicungire y’ubutare, amasezerano agamije guteza imbere ishoramari ndetse n’ishyirwaho ry’abayobozi bashya mu nzego za Leta.

Sammyart User2026 Ukwakira 27
Rusizi: Umugabo yafunzwe akekwaho gusambanya umwana we, avuga ko yamwigishaga uko azitwara mu rugo
Rwanda

Rusizi: Umugabo yafunzwe akekwaho gusambanya umwana we, avuga ko yamwigishaga uko azitwara mu rugo

Umugabo w’imyaka 35 wo mu Murenge wa Nyakabuye, mu Karere ka Rusizi, ari gukorwaho iperereza nyuma yo gukekwaho gusambanya umwana we w’imyaka 15 inshuro ebyiri.

KWIZERA Jean de Dieu2026 Kanama 26
‎Gakenke: Umwarimu ukekwaho kwiba amatungo magufi yatawe muri yombi
Rwanda

‎Gakenke: Umwarimu ukekwaho kwiba amatungo magufi yatawe muri yombi

‎Gakenke: Umwarimu ukekwaho kwiba amatungo magufi yatawe muri yombi

KWIZERA Jean de Dieu2026 Nyakanga 16
AU yibutse abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, yiyemeza kurwanya imvugo z’urwango
Rwanda

AU yibutse abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, yiyemeza kurwanya imvugo z’urwango

AU yibutse abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, yiyemeza kurwanya imvugo z’urwango

KWIZERA Jean de Dieu2026 Mata 7

Inkuru zishyashya

Amateka Y’Intama Yabanaga Na RPF Inkotanyi Mu Kubohora Igihugu.
Inkuru ku Rwanda

Amateka Y’Intama Yabanaga Na RPF Inkotanyi Mu Kubohora Igihugu.

Iyi ntama y'ibara ry'Umweru yari yaramenyereye imyiyereko ya gisirikare, ikagedera hamwe n’abasirikare, ariko urugamba rwo guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ruba iherezo ry’ubuzima bwayo.

Sammyart Useramasaha 5 yashize
BK Pro League 2026-2027: Igitego cya Charif Bayo gihesheje Kiyovu amonata atatu Sports Club amanota atatu mu Karere ka Rubavu
Imikino

BK Pro League 2026-2027: Igitego cya Charif Bayo gihesheje Kiyovu amonata atatu Sports Club amanota atatu mu Karere ka Rubavu

Charif Bayo afashije Kiyovu Sports FC Kubona amanota atatu y'umunsi wa Munani mu Gihe Muhoza yafashije Rayon Sports FC Kubona inota rimwe.

ADAM Yannickamasaha 12 yashize
Imbogo ; Inka Z'Ishyamba Zikomeje Kwicwa Kubera Inyama Zazo.
Ubuzima

Imbogo ; Inka Z'Ishyamba Zikomeje Kwicwa Kubera Inyama Zazo.

Imbogo ni imwe mu nyamaswa nini zo mu gasozi zikunze Kuboneka ku mugabane wa Afurika, ikaba izwiho kugira umubiri munini, amahembe akomeye n'imbaraga ziyifasha kwirwanaho. Nubwo ifite isura isa n'iy'inka zororerwa mu ngo, imbogo ni inyamaswa y'ishyamba ibaho yigenga, ikaba igira uruhare rukomeye mu kubungabunga urusobe rw'ibinyabuzima. Ni yo mpamvu bamwe bayita inka yo mu ishyamba.

Sammyart Useriminsi 1 yashize
Umutoza  Wa  Real  Madrid Y'abagore Ari Mu gahinda Kenshi.
Siporo

Umutoza Wa Real Madrid Y'abagore Ari Mu gahinda Kenshi.

Umutoza wa Real Madrid y'abagore , Pau Quesada, yatangaje ko ikipe atoza ifite ubushobozi bwo kwegukana ibikombe bya shampiyona yo mu Bwongereza ndetse no mu Budage, avuga ko ikintu gikomeye kiyibera inzitizi muri Espagne ari uguhangana na FC Barcelona Women imaze igihe yihariye ruhago y'abagore muri icyo gihugu.

Sammyart Useriminsi 1 yashize
BK Pro League 2026-2027: Gasogi United FC yihagazeho imbere ya APR FC ku mukino w'umunsi wa munani
Imikino

BK Pro League 2026-2027: Gasogi United FC yihagazeho imbere ya APR FC ku mukino w'umunsi wa munani

APR FC nyuma yo Gutsinda Étincelles FC ibitego 2-0 ndetse na Gasogi United FC igatsindwa na Al HILAL FC zanganyije

ADAM Yannickiminsi 1 yashize
Abimukira Binjira Mu Burayi Mu Buryo Butemewe Bagabanutseho 26% Muri 2025.
Hanze

Abimukira Binjira Mu Burayi Mu Buryo Butemewe Bagabanutseho 26% Muri 2025.

Umubare w'abantu binjiye mu bihugu bigize Umuryango w'Ubumwe bw'u Burayi (EU) banyuze ku mipaka yo hanze mu buryo budakurikije amategeko wagabanutseho 26% mu mwaka wa 2025, ugereranyije na 2024. Icyakora, imibare y'inzego zishinzwe umutekano ku mipaka n'imiryango mpuzamahanga ikurikirana abimukira igaragaza ko inzira zo mu nyanja zihuza Afurika n'u Burayi zigikomeje gukoreshwa, ndetse zigahitana ubuzima bw'abatari bake.

Sammyart Useramasaha 12 yashize