Nk’uko Raporo nshya yasohowe n’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku bana ibivuga , muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo abarenga 35,000 barahohotewe.
Iyi raporo itanga impuruza ikomeye ku kibazo kimaze gushinga imizi mu gihugu, igaragaza uko ubuzima n’ejo hazaza h’abana bari mu kaga gakomeye.
Ishingiye ku mibare yakusanyijwe n’abatanga serivisi zo kurinda no gufasha abakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina bakorana na UNICEF, raporo igaragaza ko mu mezi icyenda ya mbere ya 2025 hamenyekanye abana barenga 35.000 bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gufatwa ku ngufu n’ibindi byaha bifitanye isano na ryo.
Iyi mibare igaragaza ubukana bw’ikibazo n’uburyo kiri gukura ku muvuduko ukabije.Mu 2024 ho, abana hafi 45.000 bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina, bingana hafi na 40% by’ibyaha byose by’ihohoterwa rishingiye ku gitsina byatangajwe muri uwo mwaka.
Ibi byari byikubye inshuro eshatu ugereranyije n’imibare yo mu 2022, bigaragaza ko iki kibazo cyafashe indi ntera iteye impungenge.UNICEF ivuga ko imibare itangazwa ishobora kuba itagaragaza ukuri kose, kuko hari ihohoterwa ryinshi ritamenyekana bitewe n’ubwoba bw’abakorewe ibyaha, guhezwa n’imiryango yabo, umutekano muke ndetse n’imbogamizi zo kugera kuri serivisi z’ubuvuzi n’ubutabera. Umuyobozi Mukuru wa UNICEF yagaragaje ko gutinya guhezwa no kugirirwa nabi ari byo akenshi bibuza imiryango gutanga amakuru ku ihohoterwa rikorerwa abana babo.
Yavuze ko hari ababyeyi bagenda amasaha menshi bajyanye abakobwa babo ku bigo nderabuzima, bamwe muri abo bana baba batagifite ubushobozi bwo kugenda neza nyuma yo gufatwa ku ngufu. Ibi bigaragaza ubukana bw’ingaruka z’iri hohoterwa ku mubiri n’amarangamutima y’abana.
Raporo igaragaza ko ibirego byinshi by’iri hohoterwa byibanze cyane mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru, Kivu y’Amajyepfo ndetse na Ituri, aho intambara, kwimurwa kw’abaturage n’umutekano muke bikomeje guteza ibi bikorwa. Hari kandi ubwiyongere bw’imibare i Kinshasa no mu Ntara ya Kasai, ahanini bitewe n’ubukene bukabije, ibura ry’ibiribwa n’abana bata ishuri.
Abakobwa b’abangavu ni bo bibasirwa cyane mu gihugu hose, nubwo n’abahungu bakorerwa ihohoterwa rishingiye ku gitsina. Ariko, raporo igaragaza ko ihohoterwa rikorerwa abahungu rikunze kutagaragara mu mibare itangazwa. Abana bafite ubumuga na bo bari mu byibasirwa cyane, kubera imbogamizi z’umubiri, iz’imibereho n’itumanaho, bigatuma bagira n’imbogamizi zo kugera kuri serivisi z’ubuvuzi n’ubutabera.
Hagati ya 2022 na 2024, umubare w’abana bafashijwe na UNICEF muri RDC wiyongereyeho 143%, ugera ku bana barenga 24.200 bafashijwe mu 2024 mu ntara zigaragaza ubukana bw’iki kibazo. Ibi byerekana uruhare UNICEF ikomeje kugira mu gufasha abana, nubwo bikiri bike ugereranyije n’ubwinshi bw’abari mu byago.
UNICEF ivuga kandi ko hagati muri 2025, 23% gusa by’ibikorwa byo kurwanya ihohoterwa rishingiye ku gitsina ari byo byabonye inkunga ihagije. Iyi mibare yagabanutse cyane ugereranyije na 48% byari byaratewe inkunga mu 2022. Ibi bikomeje gushyira abana ibihumbi n’ibihumbi mu kaga, barimo abarenga 300.000 bo mu bice byo mu burasirazuba bw’igihugu byibasiwe n’intambara.
Mu gusoza, raporo ya UNICEF igaragaza neza ko ihohoterwa rishingiye ku gitsina rikorerwa abana muri RDC ari ikibazo cyihutirwa gisaba ingamba zikomeye, ubufatanye bw’inzego zose n’inkunga ihagije. Kurinda abana, gutanga ubutabera ku bakorewe ihohoterwa no guhana ababigiramo uruhare ni ingenzi mu kubaka ejo hazaza hizewe h’abana ba RDC.
